สวัสดีครับ ขอโทษนะครับ เป็นกระทู้แรกของผมเลย (ขอโทษก่อน ถ้าเขียนรกหรือพิมพ์ไม่ค่อยเป็น) ผมอายุ 38 ทำปริญญาเอกอยู่ที่มหาวิทยาลัยในเชียงใหม่ งานหลักคือวิจัยและสอน รู้สึกงงกับบรรยากาศในห้องวิจัยช่วงสองเดือนที่ผ่านมา เลยอยากระบายและขอคำแนะนำจากเพื่อนๆ หน่อยครับ

ก่อนหน้านี้ห้องเราสบายๆ มาก คุยกันดังบ้าง เฮฮาบ้าง บางทีก็กินข้าวกันหน้าคณะ ตอนเช้าราวๆ 06:30 ผมมักจะแวะร้านตามสั่งหน้าปากซอย แล้วสั่งข้าวคั่วไก่ใส่ไข่ดาว อร่อยมากกก จริงงง มีเสียงหัวเราะ มีปากกาสีฟ้าเลอะกระดาษโน้ตบ้าง งานเดินไว แก้ปัญหากันตรงๆ นั่งกันเป็นทีม ถ้าติดขัดใครก็จะมานั่งช่วยกันเป็นประมาณสิบห้านาทีแล้วก็ไปต่อ

แต่สองเดือนมานี้มีคนเข้ามาช่วยงานเป็นนักวิจัยหลังปริญญาโทอีกคนหนึ่งกับพนักงานราชการที่มาช่วยเรื่องเอกสาร แล้วบรรยากาศมันเปลี่ยนแบบค่อยๆ แต่ชัดเจน เหมือนมี unwritten rules ใหม่ที่ไม่บอกกัน แต่ทุกคนเริ่มทำตาม ผมอธิบายไม่ค่อยเก่ง แต่มันแปลกจริงๆ นะ

การประชุมเปลี่ยนไป หัวข้อประชุมดูเหมือนสั้นลง แต่ความเป็นทางการเพิ่มขึ้นมากกก เสียงเงียบ. ก่อนหน้านี้ถ้าใครส่งสไลด์แบบคร่าวๆ ทุกคนจะคอมเมนต์ได้เลย แต่มาวันหนึ่งคนใหม่พูดว่า “ส่งแบบร่างมาทีเดียวนะ เดี๋ยวจะให้เจ้าหน้าที่พิมพ์ให้” แล้วทุกคนก็เงียบ ไม่มีใครถามรายละเอียดเพิ่มเติม เสียงมันเงียบแบบจับต้องได้เลย

อีกเรื่องคืออีเมลภายใน เราเคยพิมพ์สั้นๆ เช่น “พรุ่งนี้จะทำ lab meeting เวลา 10.00 น. ใครมีประเด็นบอก” แต่ตอนนี้ถ้าส่งแบบนั้นจะมีคนตอบกลับยาวว่า “ขอเอกสารสรุป 1 หน้าก่อน 17.00 น. เพื่อให้เจ้าหน้าที่เตรียม” แล้วก็มีไฟล์แนบ เราใช้เวลาเตรียมประมาณครึ่งชั่วโมงแต่คิวงานก็ยุ่งไปหมด ทั้งๆ ที่บางเรื่องคุยในที่ประชุมแป๊บเดียวก็จบ ปุ้บปั้บ เสร็จ

ผมทำงานวิจัยมาหลายปี แต่รู้สึกเหมือนถูกกำชับตลอด ตื่นเต้นนิดๆ แต่เหนื่อยกว่าเดิม บางทีมันเป็นการเปลี่ยนแปลงแบบไร้เหตุผลหรือเปล่า หรือเราเป็นคนคิดมากไปเอง อ่ะ งงง งี้ เค้า บางคนเริ่มกลัวจะถามตรงๆ กลัวโดนมองว่าไม่รู้ ทั้งๆ ที่เรื่องบางอย่างก็เป็นเรื่องปกติของการทำทดลอง

มีครั้งหนึ่งผมเสนอไอเดียงานย่อย ว่าอยากลองปรับเงื่อนไขเล็กๆ ดู เผื่อได้ข้อมูลมากขึ้น แต่คนใหม่บอกว่า “ไม่ควรเปลี่ยนแผนตอนนี้ ให้ทำตาม protocol ก่อน” ตอนนั้นผมฉุนๆ นิดหน่อย แต่ก็พยายามอธิบายยาวๆ แล้วสุดท้ายก็ทำแบบผสมๆ ในใจแบบเงียบเลย อึดอัด แปลกๆ แต่ก็ไม่อยากกลายเป็นปฏิปักษ์หรือคนดื้อในห้องวิจัย

บางคืนผมนั่งทำงานจน 23:10 ที่ห้องสมุด นั่งกับแก้วกาแฟเย็นที่เหลือครึ่งแก้ว คิดอยากคุยกับเพื่อนร่วมงานเพื่อเคลียร์ความรู้สึก แต่ก็กลัวว่าถ้าเปิดประเด็นมากไปจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ คนในห้องมีทั้งนักศึกษาปริญญาโทวัยยี่สิบต้นๆ แล้วก็อาจารย์ที่เข้มงวดเล็กน้อย ส่วนผม 38 แล้ว ควรยืนหยัดแบบเดิมไหม หรือปรับตัว ปล่อยให้สัญญาณเงียบไหลไปตามสภาพแวดล้อมดี

หรือเราเป็นคนคิดมากไปเองมั้ย. อาจจะเป็นเรื่องปกติของการเปลี่ยนทีมงานก็ได้. แต่พอกินข้าวกับเพื่อนที่คณะแล้วพูดแบบเดียวกันมันยิ่งหนักขึ้นเรื่อยๆ เราไม่อยากให้การทำวิจัยกลายเป็นระบบราชการมากเกินไป เพราะบางครั้งงานวิจัยต้องมีความครื้นเครงและความบ้าบิ่นเล็กๆ เพื่อให้เกิดไอเดีย

คำถามคือ ผมควรคุยตรงๆกับหัวหน้าเรื่องบรรยากาศแบบสบายๆ ดีไหม หรือควรปรับตัวตามแล้วรอให้คนใหม่ชินก่อน มีวิธีค่อยๆ สื่อสารให้คนในห้องกล้าถามมากขึ้น โดยไม่ปลุกผึ้งบ้างไหม งงมากกก แบบกึ่งขำกึ่งโมโห 5555

ขอบคุณล่วงหน้าสำหรับความเห็นนะครับ อยากฟังมุมมองจากคนที่เคยเจอการเปลี่ยนแปลงแบบนี้ในที่ทำงานหรือห้องวิจัย ว่าพวกคุณเคยทำกันยังไง ควรคุยตรงๆแบบมืออาชีพ หรือค่อยๆ ปรับแบบค่อยเป็นค่อยไปดีครับ

ป.ล. ถ้าพิมพ์เยอะไป ขอโทษอีกทีครับ T_T