မေရကာ-မြန်မာအားဆွေးနွေးမှု အာဆီယံ၀န္ကြီးများ၏ ဘန်ကောက်တွင် ပထမဆုံး တွေ့ဆုံပွဲ — ၂၀၂၁နောက်ဆုံးမှ ပထမအကြိမ်၊ သံသယအလင်း

ဘန်ကောက် — ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်နေ့က မြန်မာအစိုးရကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အာဆီယံဝန္ကြီး အဆင့် အစည်းအဝေးကို ဘန်ကောက်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့်အခါမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးတုန်လှုပ်မှုအတွင်းမှ ပြန်လည်တွေ့ဆုံခြင်း ပထမဆုံးအဖြစ် တင်ဖွင့်စဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုအစည်းအဝေးတွင် လုံခြုံရေး၊ လူသားရေးနှင့် ဒုက္ခစချင်းများ အချဉ်းချုပ် လမ်းကြောင်းများအပါအဝင် ဒုက္ခသည် လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဆွေးနွေးရန် အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော်လည်း ဆွေးနွေးပွဲသည် အနည်းငယ် မရှင်းလင်းသည့် သံသယနှင့် မတည်ငြိမ်မှုတို့နဲ့ အနှိပ်အသားဖြင့် အကြောင်းအရာများကို ပြည်တွင်းအာဆီယံနိုင်ငံများနှင့် နိုင်ငံတကာ ကော်မတီများမှ ထိပ်တိုက်သံသယရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

ထိုအစည်းအဝေးကို စီစဉ်သူများဖြစ်သည့် ထိုင်ဝမ်ပင်ရပ်ကနေရေးရာ နိုင်ငံခြားရေးသတင်းအရာရှိအကြီးအကဲများက ဘန်ကောက်တွင် အစည်းအဝေးကျင်းပခြင်းဖြင့် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများ ဖွင့်လှစ်ကာ တိုင်းဒေသတွင်း စိုးဆေးမှုများကို လျော့နည်းစေရန် ရည်ရွယ်ထား한다고 ဖော်ပြခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ထပ် ရလဒ်များကို မြန်မာအစိုးရ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် မူလသဘောတူညီချက်များကို လိုက်နာနိုင်မှုအပေါ် မူတည်မည်ဟု ထပ်မံ သတင်းပို့လိုက်သည်။ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သူများ၏ ထင်မြင်ချက်များအရ လူသားရေးအကူအညီပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ထိခိုက်နေသော ပြည်နယ်များသို့ ဝင်ရောက်ရရှိနိုင်ရေးသည် အမြန်ဆုံး ကြီးကြပ်ရမည့် ကိစ္စဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက တိုက်ရိုက် ဒုက္ခပေးသောသူများကို တားဆီးရန် အာဏာအကောင်အထည်ဖော်ချက်များ သို့မဟုတ် ထိရောက်သော အချိန်ဇယားများမပါဘဲ သာသနာရေးဆိုင်ရာ သောကဖြေရှင်းမှုများ သာလျှင် ဖြေရှင်းနိုင်မလားဟု မေးခွန်းထုတ်ထားကြသည်။

ဘန်ကောက်မြို့နေများနှင့် ထိုအစည်းအဝေးနဲ့ ဆက်စပ်လာသော ခရီးသွားများအတွက် သက်ဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ရှုမြင်လျှင် အနည်းငယ်ကာလအတွင်း တွေ့ရှိရသည်မှာ ရာဇဒါမင်းလမ်းအနီးနှင့် စည်းရုံးပွဲဖြစ်နေသည့် နေရာများတွင် ဘေးကင်းရေး စီမံကိန်းများ တိုးမြှင့်ထားခြင်းနှင့် ပါဝင်သူများကို စစ်ဆေးမှု တင်းကြပ်စွာ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဒေသခံသတင်းမီဒီယာများကတော့ အစည်းအဝေးနေ့ မနက်နှင့် ညချမ်းချိန်များတွင် လမ်းပိတ်ဝင်ချိန်များကြောင့် လမ်းပိတ်လမ်းပန်ဖြစ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး မြို့မစီးပွားရေးကဏ္ဍတွင် အဆင်ပြေမှု ရှိသလို ဟိုတယ်နှင့် စားသောက်ဆိုင်များတွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များနှင့် အလုပ်အဖွဲ့များကြောင့် အခန်းနှင့် စားဖိုင်းဘူဖေး ရောင်းအား တကျိပ်ငယ်တစ်သက်တစ်ခါ တိုးတက်လာခြင်းကိုလည်း တွေ့ရသည်။

ဘန်ကောက်ရှိ ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့ဝင်များက အာဆီယံသည် ထိရောက်သော အချိန်ဇယားမရှိဘဲ ဆွေးနွေးခြင်းကို ရွေးချယ်ခြင်းဟာ လူ့အခွင့်အရေးပျက်ချဲ့သူများဆီသို့ အားနည်းချက် အဖော်ဖြေသဘောသက်ကို ပေးနိုင်တယ်လို့ သံသယ ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ အချို့အစီရင်ခံချက်များအရ မြန်မာဒုက္ခသည်များနှင့် အန္တရာယ်ရှိသော ပြည်သူ့အဖွဲ့များသည် ကုသရေးဆေးဝါးနှင့် အစားအစာကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်သိသာသော အကူအညီများကို အပြင်းအထန် လိုအပ်နေပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် ကူလှူပို့ခြင်းနှင့် လုံခြုံသောလမ်းကြောင်းများ ဖွင့်ပွဲ တို့လိုအပ်နေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘန်ကောက်တွင် ကျင်းပသော အစည်းအဝေးကို အခွင့်အရေးတစ်ခုအဖြစ်လည်း ကောက်ခတ်ကြသလို၊ အာဆီယံ၏ ရပ်တည်ချက်ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရန် အစမ်းအနည်းအဖြစ်လည်း ကြည့်ကြသည်။

ထိုအချိန်တွင် ထိုင်း အာဏာပိုင်များက ဧည့်ခံနိုင်ဖို့ ရော အလယ်သွေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများတွင် မျှတခြင်းကို ထိန်းသိမ်းပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းရန် ဆွေးနွေးပေးမည်ဟု အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုင်းနည်းလမ်းများမှာ ဆွေးနွေးရန် နေရာများဖန်တီးခြင်းနှင့် လူသားရေးဆိုင်ရာ ကိုက်ညီရေးလုပ်ငန်းများကို ညှိနှိုင်းပေးသည့် အခြေခံနည်းလမ်းများဖြစ်ပြီး သို့သော် အမှန်တကယ် ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အာဆီယံနှင့် နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်များမှ နိုင်ငံရေးဖိအားများ လည်း လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း လက်ခံကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအစည်းအဝေးကို ဆက်လက်ဖြစ်ထွန်းသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ အစပြုချက်တစ်ခု ဟု မှတ်ယူနိုင်သော်လည်း တိုးတက်မှုအချက်မီမန့်များနှင့် ဂုဏ်ယူမှုခံရမှုများ မဖြစ်ပါက အဆိုပါ အရာအား လက္ခဏာစကားသာဖြစ်မည်ဟု ကြည့်မြင်ပေးထားသူများက သတိပေးထားကြသည်။

အမှန်တကယ်ရလဒ်ကိုပင် တိုင်းတာနိုင်မည့်အရာမှာ နောက်လများအတွင်း အာဆီယံနှင့် မြန်မာဘက်မှ ဒုက္ခပီပျက်သူများအား တက်ကြွ မြှင့်တင်ကူညီပေးရန် အရာဝတ္ထုတက်တက်လုပ်ဆောင်မည့်အရာများနှင့် လိုက်လံစစ်ဆေးနိုင်သော စနစ်များကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်မည့် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များကို ဖန်တီးပေးနိုင်မလား ဆိုသည်ကိုသာ ဖြစ်မယ်ဟု ဆိုကြသည်။ ဘန်ကောက်သားများအများစုကတော့ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတဝန်းကြီးသော အာဆီယံဝန်ထမ်းပေးမှုအဖြစ် ဆွေးနွေးမှုတွင်ကောင်းမွန်စွာ ပါဝင်နိုင်ရမည့် ဂရုစိုက်မှုတို့ကို မျှော်လင့်နေကြသည်။ သို့သော် ဆွေးနွေးမှုများက ထိရောက်သော ရလဒ် မပေးနိုင်ပါက တိုင်းဒေသနှင့် ထိုင်းလူထုမှ ဖိအားများပိုမို တိုးတက်လာပြီး အာဆီယံ၏ ကမ္ဘာ့ဖိုရမ်ပေါ်ရှိ ပုံသဏ္ဍာန်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု သတိပေးနေကြသည်။