เทศกาลวัฒนธรรมลุ่มน้ำยมปีนี้เน้นศิลปะร่วมสมัย ดึงนักท่องเที่ยวเพิ่มรายได้ชุมชน

งานเทศกาลวัฒนธรรมลุ่มน้ำยม ประจำปี 2569 ที่จังหวัดพิษณุโลกกลับมาอีกครั้งในรูปแบบที่ผสมผสานศิลปะพื้นบ้านกับศิลปะร่วมสมัย โดยจัดขึ้นตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา ณ ลานกิจกรรมริมแม่น้ำน่านและพื้นที่ชุมชนรอบเมือง เป้าหมายคือต้องการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม สร้างรายได้ให้ชุมชนท้องถิ่น และเปิดเวทีให้นักสร้างสรรค์รุ่นใหม่ได้โชว์ฝีมือ

งานปีนี้มีไฮไลต์หลากหลาย ทั้งการแสดงพื้นบ้านดั้งเดิมอย่างละครผีตาโขนที่ได้รับการฟื้นฟู การแสดงดนตรีพื้นเมืองผสมสากล เวิร์กชอปงานหัตถกรรม การแสดงศิลปะสตรีทจากศิลปินรุ่นใหม่ และนิทรรศการภาพถ่ายประวัติศาสตร์เมืองพิษณุโลก นอกจากนั้นยังมีตลาดสินค้าชุมชนที่เชิญชาวบ้านนำผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น เช่น ข้าวเหนียวปลอดสาร สับปะรดศรีษะทอง ไม้แกะสลัก และงานหัตถกรรมผ้าทอ มาจำหน่าย นักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างประเทศให้ความสนใจเข้าชมและจับจ่ายอย่างคึกคัก

หนึ่งในความพิเศษของงานคือโครงการ 'ศิลป์ย่านพระคลัง' ที่ชวนศิลปินรุ่นใหม่มาทำงานร่วมกับชุมชนแถวเขตเก่าแก่ของเมือง ผลงานที่เกิดขึ้นเป็นงานติดตั้งศิลปะสาธารณะที่เชื่อมโยงเรื่องราวของแม่น้ำ ประเพณี และชีวิตประจำวันของชาวพิษณุโลก โดยมีการจัดทัวร์เดินเท้านำชมผลงานพร้อมคำบรรยายจากคนท้องถิ่น ทำให้ผู้มาเยือนได้เข้าใจบริบทและความหมายของงานมากขึ้น ทั้งยังเป็นช่องทางให้ชาวบ้านได้ขายผลิตภัณฑ์และเล่าเรื่องราวของชุมชนแก่ผู้มาเยือน

ผู้ประกอบการรายย่อยและชาวบ้านที่ร่วมงานระบุว่าเทศกาลนี้ช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม นักท่องเที่ยวใช้จ่ายทั้งค่าที่พัก อาหาร และของฝาก ทำให้รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนที่เข้าร่วมเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีที่แล้ว นอกจากนี้การมีเวิร์กชอปทำให้เด็กและเยาวชนในพื้นที่ได้เรียนรู้ทักษะด้านศิลปะและการค้าจากศิลปินและผู้ประกอบการโดยตรง ซึ่งเป็นการสร้างทรัพยากรมนุษย์ด้านวัฒนธรรมในระยะยาว

นักท่องเที่ยวที่มาเยือนบอกว่าชื่นชอบบรรยากาศงานที่เป็นมิตรและไม่ครึกโครมเกินไป ทำให้สามารถสัมผัสวิถีชีวิตของคนพิษณุโลกได้จริงๆ ขณะเดียวกัน ผู้จัดงานซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างจังหวัด องค์กรบริหารส่วนท้องถิ่น และกลุ่มศิลปินท้องถิ่น กล่าวว่าได้เตรียมมาตรการด้านความปลอดภัย รวมถึงการจัดการขยะและการคมนาคมเพื่อรองรับจำนวนผู้เข้าร่วม ตลอดจนจัดจุดข้อมูลและจุดช่วยเหลือนักท่องเที่ยว เพื่อให้การท่องเที่ยวเป็นไปอย่างยั่งยืนและปลอดภัย

ด้านนักวางแผนการท่องเที่ยวในจังหวัดมองว่าแนวทางผสมผสานศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นกับความคิดสร้างสรรค์ร่วมสมัย จะช่วยยืดฤดูกาลท่องเที่ยวของพิษณุโลกออกไป นอกเหนือจากการดึงดูดนักท่องเที่ยวในช่วงเทศกาลใหญ่ เช่น วันสำคัญทางพุทธศาสนา โดยการผลักดันกิจกรรมที่กระจายตัวไปยังชุมชนต่างๆ จะช่วยกระจายรายได้ไม่ให้รวมศูนย์ในพื้นที่เดียว ด้านสิ่งแวดล้อม ผู้จัดงานระบุว่ามีนโยบายลดการใช้พลาสติกและส่งเสริมผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของชุมชน

เทศกาลวัฒนธรรมลุ่มน้ำยมในปีนี้จึงไม่ใช่แค่การแสดงหรือการจำหน่ายสินค้า แต่เป็นเวทีที่เชื่อมคนในท้องถิ่นกับนักท่องเที่ยว เปิดโอกาสให้เรื่องราวและงานฝีมือของพิษณุโลกถูกถ่ายทอดในรูปแบบใหม่ๆ ที่เข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้มากขึ้น ความสำเร็จของงานจะเป็นแบบอย่างให้พื้นที่อื่นๆ ในจังหวัดนำไปปรับใช้ หวังว่าการสร้างสรรค์เช่นนี้จะช่วยรักษารากเหง้าวิถีท้องถิ่นพร้อมกับขยายโอกาสทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน